Żetony

Ostatnio edytowane: 20.03.2017

Galopująca inflacja w końcu lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku zmusiła Pocztę Polską Telegraf Telefon do emisji żetonów telefonicznych, które miały zastąpić szybko tracące na wartości monety. Od roku 1992 wszystkie „zielone budki” były obsługiwane przez żetony typu A, B lub C, które można było nabywać w placówkach pocztowych oraz kioskach „RUCH”-u.1)  Wszystkie zostały wycofane z użytku 1 grudnia 2000r a ich wymiana na gotówkę lub karty telefoniczne była utrudniana przez ówczesną TP SA.

Wspomniane problemy z inflacją przybliża archiwalny materiał TVP z końca lat 80.:

 

Żetony wykonane były z mosiądzu, miały następujące średnice i wartości:
A: Ø19mm, 1 jednostka licznikowa (“impuls”)
B: Ø21mm, 5 jednostek
C: Ø23mm, 10 jednostek

W momencie wprowadzania do obiegu ceny żetonów były (prawdopodobnie2)) następujące: A – 300 zł, B – 1500, C – 3000. Żeton “B” został bardzo szybko wycofany – powodem było podobieństwo do monety 2zł z PRL, niemalże wówczas bezwartościowej, którą automaty często błędnie rozpoznawały jako wspomniany żeton.

Na tym właściwie można by zakończyć, ale jak w każdej dziedzinie – są kolekcjonerzy-fanatycy, którzy widzą i wiedzą znacznie więcej. Można się od nich dowiedzieć kilku ciekawostek.

Do dnia dzisiejszego prawdopodobnie nie zachowały się żadne dokumenty źródłowe na temat odmian żetonów oraz wielkości emisji.1)

Data na żetonach
Wszystkie żetony były bite z datą 1990.

Znak mennicy
Wiele żetonów nie posiada znaku mennicy warszawskiej. Wprowadzenie zamiennego w stosunku do monety obiegowej powszechnego środka płatniczego za usługi telefoniczne, wymagało wielomilionowych nakładów, stąd część emisji była bita również w Kremnicy (do 31.12.1992 mennica czechosłowacka, obecnie słowacka). Żetony tam wybite – w odróżnieniu od warszawskich – nie posiadają znaku mennicy.

Żetony niklowane
Niektóre żetony pokryte były warstwą niklu. Podobno służyły monterom Poczty Polskiej do sprawdzania automatów, jednak są bardzo rzadkie bo teoretycznie nie trafiały do powszechnego obiegu3). Trudno powiedzieć jakie było uzasadnienie techniczne niklowania, być może chodziło jedynie o odróżnienie żetonów wydawanych dla obsługi od tych obiegowych.

Żetony testowe
Oprócz niklowanych, w roku 1991 monterzy posiadali takie żetony testowe3). Nie posiadamy informacji jakie dokładnie było ich przeznaczenie.

Przypisy
1) Na podstawie: Dariusz Ejzenhart, Warszawskie Zeszyty Numizmatyczne, 2/2009
2) Na podstawie: Forum TPZN
3) Na podstawie: http://collections.pl/want-zeton-telefoniczny-c-bez-znaku-mennicy-vt12264.htm